थानापती मन्दिर पुनर्निर्माण अभियान : पहिलो दिनमै उठ्यो करिब १७ लाख रुपैयाँ, आस्थाको धरोहर जोगाउन ऐतिहासिक पहल
बाग्लुङ । पश्चिम बाग्लुङको बडिगाढ गाउँपालिका वडा नं. ५ सावीक ग्वालीचौर–८ दागमा अवस्थित प्रसिद्ध थानापती बाबा मन्दिर पुनर्निर्माणका लागि सुरु गरिएको आर्थिक सहयोग संकलन अभियानको पहिलो दिनमै उत्साहजनक सफलता प्राप्त भएको छ।
पूजा–आराधनासहित औपचारिक रूपमा प्रारम्भ गरिएको अभियानबाट पहिलो दिनमै १७ लाख ७९ हजार ७ सय रुपैयाँ बोल रकम संकलन भएको छ।
स्थानीय जनसमुदाय, श्रद्धालु भक्तजन तथा समाजसेवीहरूको उल्लेखनीय सहभागिताले मन्दिरप्रतिको आस्था र प्रतिबद्धता प्रस्ट देखाएको छ। थानापती मन्दिर संरक्षण तथा प्रवर्द्धन समितिको आयोजनामा तथा वडा नं. ५ का वडा अध्यक्ष विष्णुप्रसाद आचार्यको विशेष उपस्थितिमा अभियान शुभारम्भ गरिएको हो।
ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व बोकेको आस्थाको केन्द्र थानापती बाबा मन्दिर केवल एक धार्मिक स्थल मात्र होइन, यो क्षेत्रकै ऐतिहासिक र सांस्कृतिक पहिचान हो। खार बजार र खौला हुँदै पुगिने यो मन्दिर प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण रमणीय स्थानमा अवस्थित छ। हरियाली डाँडाकाँडा, शान्त वातावरण र धार्मिक वातावरणले यहाँ पुग्ने जो–कोहीलाई आध्यात्मिक शान्ति प्रदान गर्छ।
स्थानीय बुद्धिजीवीका अनुसार मन्दिर निकै पुरानो हो र यहाँको धार्मिक परम्परा पुस्तौंदेखि चल्दै आएको छ। थानापती बाबालाई संकटमोचक, मनोकामना पूरा गर्ने देवताका रूपमा श्रद्धा गरिन्छ। विभिन्न गाउँ तथा जिल्लाबाट भक्तजनहरू विशेष अवसरमा पूजा–आराधना गर्न यहाँ आउने गर्दछन्। विशेष गरी शिवरात्रि, तीज, एकादशी तथा अन्य धार्मिक पर्वहरूमा यहाँ ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ।
यहाँ पूजा गरेपछि रोग–व्याधि हट्ने, मनोकामना पूरा हुने, पारिवारिक सुख–शान्ति प्राप्त हुने विश्वास गहिरोसँग जोडिएको छ। यही गहिरो जनविश्वासका कारण मन्दिरले समयक्रममा व्यापक प्रसिद्धि कमाएको
यद्यपि मन्दिरको महत्व अत्यन्त उच्च भए पनि संरचनात्मक रूपमा मन्दिर जीर्ण बन्दै गएको थियो। विभिन्न वर्षहरूमा सरकारी तवरबाट केही बजेट छुट्टिए पनि एकीकृत र पुरातात्त्विक ढाँचामा पुनर्निर्माण हुन सकेको थिएन। आवश्यक पूर्वाधार, व्यवस्थित परिसर, दर्शनार्थीका लागि सुविधा जस्ता पक्षहरूमा अपेक्षित प्रगति हुन नसक्दा मन्दिरको समग्र विकास ओझेलमा पर्दै आएको थियो।
समितिका अध्यक्ष लोकनाथ घिमिरेका अनुसार, “आस्थाको धरोहरको रूपमा रहेको यस मन्दिरलाई व्यवस्थित रूपमा संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्न अब व्यापक अभियान आवश्यक थियो। त्यसैअनुसार आजदेखि औपचारिक रूपमा सहयोग संकलन अभियान सुरु गरिएको हो।”
पहिलो दिनमै करिब १७ लाख रुपैयाँ बराबरको रकम संकलन हुनु स्थानीय समुदायको एकता र धार्मिक भावनाको प्रमाण भएको अध्यक्ष घिमिरेले बताए।
‘मेरो कार्यकालभित्रै पुरातात्त्विक ढाँचामा निर्माण’ : वडा अध्यक्ष बिष्णु प्रसाद आचार्य अभियान शुभारम्भ कार्यक्रममा बोल्दै वडा अध्यक्ष विष्णुप्रसाद आचार्यले मन्दिरलाई पुरातात्त्विक तथा सांस्कृतिक महत्त्वलाई ध्यानमा राख्दै एकीकृत ढाँचामा पुनर्निर्माण गरिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।
उनले भने,
“राज्य कोषबाट यो मन्दिरको निर्माण गर्न पटक–पटक प्रयास गर्यौं, तर विभिन्न कारणले सम्भव हुन सकेन। अब मेरो कार्यकालभित्र कुनै पनि हालतमा पुरातात्त्विक तवरबाट मन्दिरको पुनर्निर्माण सम्पन्न गर्नेछु। यस अभियानमा देश तथा विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण सहयोगी मनहरूलाई हार्दिक आह्वान गर्दछु।”
उनले मन्दिरलाई धार्मिक मात्र नभई पर्यटनको केन्द्रको रूपमा विकास गर्ने योजना रहेको उल्लेख गर्दै पूर्वाधार, पहुँच मार्ग, खानेपानी, विश्रामस्थल, शौचालय, हरियाली व्यवस्थापन लगायतका काम चरणबद्ध रूपमा अघि बढाइने जानकारी दिए।
पर्यटन सम्भावना बोकेको गन्तव्य
थानापती मन्दिर धार्मिक आस्थाको केन्द्र मात्र होइन, पर्यटनको दृष्टिले पनि अत्यन्त सम्भावनायुक्त क्षेत्र हो। डाँडामाथि अवस्थित मन्दिरबाट आसपासका पहाड, हरियाली वन, बस्ती र प्राकृतिक दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ। शान्त वातावरण र स्वच्छ हावापानीले यो स्थानलाई धार्मिक पर्यटनसँगै आन्तरिक पर्यटनका लागि समेत आकर्षक बनाएको छ।
यदि मन्दिर परिसर व्यवस्थित गरियो भने यहाँ नियमित धार्मिक कार्यक्रम, सांस्कृतिक उत्सव, मेला तथा सामूहिक पूजा–आराधनाले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई समेत चलायमान बनाउन सक्छ। होटल व्यवसाय, यातायात, कृषि उत्पादन बिक्री, स्थानीय हस्तकला जस्ता क्षेत्रले प्रत्यक्ष लाभ लिन सक्ने सम्भावना देखिन्छ।
पहिलो दिनमै ५० भन्दा बढी प्रतिबद्धता
अभियान शुभारम्भ कार्यक्रममा उपस्थित ५० जनाभन्दा बढी स्थानीय तथा श्रद्धालुहरूले स्वःस्फूर्त रूपमा आर्थिक सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। समितिका अनुसार, सबै सहयोगीहरूको नाम र सहयोग रकम क्रमशः सार्वजनिक गरिनेछ। पारदर्शिता र जवाफदेहितालाई प्राथमिकतामा राख्दै अभियान सञ्चालन गरिने बताइएको छ।
फागुन १२ गते पुनः विस्तृत छलफल गरी देश तथा विदेशमा रहेका सहयोगीहरूबाट रकम संकलनका लागि उप–समितिहरू गठन गरिने तयारी रहेको छ। सामाजिक सञ्जाल, बैंक खाता तथा अन्य माध्यमबाट पनि सहयोग जुटाइने योजना छ।
शिक्षा र आस्थाको संगम : थानपती विद्यालय
थानापती मन्दिरको प्रभाव धार्मिक क्षेत्रमा मात्र सीमित छैन। यस मन्दिरकै नामबाट स्थापित थानपती विद्यालय स्थानीय शिक्षा क्षेत्रको महत्वपूर्ण संस्था बनेको छ। विद्यालयले विगत लामो समयदेखि स्थानीय बालबालिकालाई शिक्षा प्रदान गर्दै आएको छ।
मन्दिर र विद्यालयको सम्बन्धले यहाँ धर्म र शिक्षाको सुन्दर समन्वय देखिन्छ। स्थानीय अभिभावकहरूका अनुसार, मन्दिरको आशीर्वाद र नामले विद्यालयलाई सकारात्मक ऊर्जा प्रदान गरेको विश्वास गरिन्छ। विद्यालयका विभिन्न कार्यक्रमहरूमा पनि मन्दिर परिसर प्रयोग हुने गरेको छ, जसले सामाजिक एकता र सांस्कृतिक निरन्तरतामा टेवा पुर्याएको छ।
मन्दिर पुनर्निर्माण भएपछि विद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक शिक्षा, ऐतिहासिक जानकारी र स्थानीय पहिचानबारे सिकाउने अवसर अझ व्यापक हुने अपेक्षा गरिएको छ।
सामाजिक एकताको प्रतीक
थानापती मन्दिर स्थानीय समुदायको सामाजिक एकताको प्रतीक पनि हो। विभिन्न जातजाति, वर्ग र समुदायका मानिसहरू एउटै आस्थामा जोडिँदै आएका छन्। यहाँ हुने धार्मिक कार्यक्रमहरूले सामाजिक सद्भाव, सहकार्य र पारस्परिक सम्मानलाई बलियो बनाउने काम गर्दै आएका छन्।
अभियानमा स्थानीय युवा, बुद्धिजीवी, व्यापारी, किसान, कर्मचारी, परदेशमा रहेका व्यक्तिहरू सबैले चासो देखाएका छन्। यसले मन्दिरप्रतिको सामूहिक स्वामित्व र उत्तरदायित्वको भावना झल्काउँछ।
पारदर्शिता र दीर्घकालीन योजना
समितिले संकलित रकमको पारदर्शी व्यवस्थापन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। निर्माण कार्य पुरातात्त्विक मापदण्डअनुसार, परम्परागत शैली र आधुनिक सुरक्षासहित गरिने योजना रहेको छ। साथै, मन्दिर परिसरलाई व्यवस्थित पार्किङ, विश्रामस्थल, फूलबारी र घेराबारसहित विकास गरिने लक्ष्य राखिएको छ।
दीर्घकालीन रूपमा थानापती मन्दिरलाई धार्मिक पर्यटनको नक्सामा स्थापित गर्ने लक्ष्यसहित गुरुयोजना तयार गरिने बताइएको छ।
देश–विदेशमा सहयोगको अपिल
समितिले देश तथा विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण श्रद्धालु, स्थानीयवासी तथा समाजसेवीहरूलाई आर्थिक तथा नैतिक सहयोगका लागि आह्वान गरेको छ। “आस्थाको धरोहर जोगाऔं, भविष्यका पुस्तालाई हस्तान्तरण गरौं” भन्ने मूल नारासहित अभियानलाई व्यापक बनाइनेछ।
निष्कर्ष
थानापती बाबा मन्दिर केवल पूजा गर्ने स्थान मात्र होइन, यो बाग्लुङको धार्मिक इतिहास, सांस्कृतिक परम्परा, सामाजिक एकता र पर्यटन सम्भावनाको केन्द्र हो। पहिलो दिनमै करिब १७ लाख रुपैयाँ संकलन हुनु स्थानीय समुदायको जागरण र आस्थाको बलियो प्रमाण हो।
अब आवश्यक छ—निरन्तरता, पारदर्शिता र सामूहिक प्रयास। यदि सबैको साथ र सहयोग रह्यो भने निकट भविष्यमै थानापती मन्दिर पुरातात्त्विक स्वरूपमा पुनर्जीवित भई धार्मिक तथा पर्यटकीय दृष्टिले नयाँ उचाइमा पुग्ने निश्चित छ।
आस्थाको यो अभियान केवल संरचना निर्माणको अभियान होइन, यो पहिचान, विश्वास र भविष्य निर्माणको अभियान हो।
